Verplichtingen vanuit de overheid

Het kabinet heeft in de afgelopen weken meerdere maatregelen ter bestrijding van het coronavirus genomen. Deze werden en worden in de loop van de tijd aangevuld en aangescherpt. Deze notitie geeft een overzicht van de stand van zaken.

check Bijgewerkt tot 03 september 2020

spiralbound Practice note

Om de verspreiding van het coronavirus te beperken, heeft de overheid diverse maatregelen genomen. Ieder mens, en ook iedere ondernemer, is verplicht om zich hieraan te houden. De eerste aangescherpte maatregelen in de strijd tegen het coronavirus werden op 12 maart aangekondigd. Daarna volgden diverse aanvullingen en verscherpingen. Op 21 april kwam er voor het eerst een lichte versoepeling.

Op 6 mei presenteerde Rutte namens het kabinet een opzet voor de verdere versoepeling van de coronamaatregelen. Dit betreft een ‘routekaart’ of een ‘spoorboekje’ voor de periode tot 1 september, waarbij steeds meer versoepelingen worden doorgevoerd. Voor iedere stap geldt dat deze wordt doorgezet voor zover de situatie rondom het coronavirus dit toelaat. De boodschap ‘blijf zoveel mogelijk thuis’, is veranderd in ‘vermijd drukte’. Op 19 mei heeft Rutte aangegeven dat de eerste geplande versoepelingen doorgang kunnen vinden.

Algemene regels

Hygiëneregels

De hygiëneregels vormen de basis van alle maatregelen.

  • Was de handen vaak:
    • Maak de handen goed nat

    • Neem wat vloeibare zeep uit een pompje
    • Wrijf de handen lang genoeg (20 seconden) over elkaar, zorg dat de boven- en onderkant goed bedekt zijn met zeep
    • Wrijf hierbij goed alle vingertoppen in
    • Wrijf ook tussen de vingers
    • Neem ook de polsen mee
    • Spoel de zeep zorgvuldig af met stromend water
    • Droog de handen goed af, vergeet hierbij niet de huid tussen de vingers
  • Hoest en nies in de binnenkant van de elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes
  • Schud geen handen

Afstandsregels

Door 1,5 meter afstand te houden is de kans kleiner dat mensen elkaar besmetten:

  • Houd 1,5 meter afstand (2 armlengtes) van anderen. Dit geldt voor iedereen: op straat, in winkels of andere gebouwen en op het werk, ook voor mensen met een vitale functie. Mensen die tot één huishouden behoren, hoeven geen 1,5 meter afstand te bewaren. Ook uitgezonderd is het ondersteunen van hulpbehoevenden, zoals het duwen van een rolstoel.
  • Vermijd drukte. In groepen kan het virus zich makkelijk verspreiden, en het opsporen van bronnen en contacten is lastiger als grote groepen mensen bij elkaar zijn.
  • Als het lastig wordt om 1,5 meter afstand te houden, is het verstandig om weg te gaan.
  • Werk zoveel mogelijk thuis. Waar thuiswerken niet mogelijk is, spreiden werkgevers de werktijden.
  • Mijd de spits.

De regels voor ‘binnen’

Bij de regels voor binnen wordt er een verschil gemaakt tussen woningen, binnenruimtes waar mensen zich vooral doorheen bewegen (bijvoorbeeld winkels, musea) en binnenruimtes waar mensen op één plaats zijn (bioscopen, cafés).

Woningen

In woningen geldt geen maximum aantal personen, maar wel het dringende advies er altijd voor te zorgen dat mensen 1,5 meter afstand tot elkaar kunnen bewaren en ook de hygiënemaatregelen kunnen naleven.

Als een samenkomst leidt tot overlast, of een gevaar vormt voor de publieke gezondheid, kan er gehandhaafd worden.

Binnenruimtes waar mensen op één plaats zijn

In binnenruimtes waar mensen vooral op 1 plaats zijn, zoals bijvoorbeeld in restaurants, theaters, of bij bruiloften en uitvaarten, moet iedereen een vaste zitplaats hebben. Uiteraard houdt iedereen hierbij 1,5 meter afstand.

Zonder gezondheidscheck (triage) en reservering zijn maximaal 100 personen per ruimte toegestaan, mits hierbij voldoende afstand kan worden gehouden. De verkeersstromen moeten goed gescheiden blijven.

In grotere zalen of ruimtes waar meer dan 100 personen bij elkaar kunnen komen is het verplicht vooraf te reserveren en vindt er een gezondheidscheck plaats. Dan is er geen maximum aantal personen, maar is het nodig om de verkeersstromen rond bijvoorbeeld in- en uitgang en sanitaire voorzieningen goed van elkaar te scheiden.

Ook in werksituaties zijn de regels over vaste zitplaatsen en de 1,5 meter van toepassing voor zover dat voor de uitoefening van de werkzaamheden mogelijk is.

Discotheken, nachtclubs en vergelijkbare dansgelegenheden blijven vooralsnog gesloten.

Binnenruimtes met doorstroom

In binnenruimtes met een doorstroom van bezoekers, zoals in winkels en musea, geldt geen maximaal aantal personen. Wel moeten beheerders maatregelen nemen om ervoor te zorgen dat het niet te druk wordt.

De ventilatie in binnenruimtes moet voldoen aan de voorwaarden in het bouwbesluit en passen bij de bestemming van de ruimte, zodat de lucht vaak genoeg wordt ververst.

Ventilatoren kunnen gebruikt worden voor persoonlijk gebruik. In gemeenschappelijke ruimtes wordt geadviseerd alleen ventilatoren te gebruiken wanneer er geen andere verkoeling mogelijk is. Let er dan wel op dat de luchtstroom van de ventilator niet direct van de ene persoon naar de andere gaat.

De regels voor ‘buiten’

Iedereen van 18 jaar en ouder houdt 1,5 meter afstand tot elkaar en tot jongeren van 13 tot en met 17 jaar. Een uitzondering geldt voor mensen die behoren tot één huishouden en voor mensen die een hulpbehoevende helpen. Zij hoeven onderling geen afstand te houden. Vanaf 3 personen kan worden gehandhaafd op de onderlinge afstand van 1,5 meter.

Doorstroom van mensen

Wanneer er buiten sprake is van een continue doorstroming van mensen, zoals in winkelstraten, dierenparken of kermissen, is er geen maximum aantal mensen dat bij elkaar mag komen.

Geen doorstroom van mensen

In buitenruimtes waar geen continue doorstroming van mensen is, geldt er geen maximum aantal mensen dat bij elkaar mag komen zolang er gewerkt kan worden met reservering, een gezondheidscheck en een vaste zitplaats. Er geldt een maximum van 250 personen in situaties waar geen reservering en gezondheidscheck plaatsvinden of waar geen vaste zitplaats is, zoals bij toeschouwers langs de lijn.

In de horeca is een vaste zitplaats altijd verplicht. Op buitenterrassen in de horeca mogen onder voorwaarden ‘kuchschermen’ geplaatst worden als alternatief voor de 1,5 meter afstand.

Thuisblijven en testen

Thuisblijven bij klachten

Klachten die kunnen wijzen op corona zijn neusverkoudheid, loopneus, niezen, keelpijn, hoesten, plotseling verlies van reuk of smaak, verhoging, koorts en benauwdheid. Iedereen met 1 of meer van deze klachten kan zich laten testen. Zij moeten binnen blijven, totdat de uitslag van de test bekend is. Bij koorts of benauwdheid, blijven ook alle huisgenoten thuis tot de uitslag van de test bekend is. Huisgenoten met klachtenkunnen zich ook laten testen.

Testen

Een belangrijk wapen in de strijd tegen corona is dat iedereen met corona-gerelateerde klachten zich laat testen. Zo kunnen mensen die in contact zijn geweest met een patiënt snel gewaarschuwd worden en maatregelen treffen om het virus niet verder te verspreiden. Zie voor meer informatie de pagina Klachten? Maak een afspraak voor een coronatest.

  • Geen corona: Als uit de test blijkt dat diegene op dit moment geen corona heeft, mogen die persoon en zijn huisgenoten weer naar buiten, tenzij ze daar te ziek voor zijn. Kinderen mogen weer naar school en naar de opvang. Gaan de klachten niet over, worden ze erger of ontstaan er nieuwe klachten, dan kan de huisarts worden gebeld.
  • Wel corona: Als uit de test blijkt dat er wel een besmetting met corona is, moeten die persoon en zijn huisgenoten thuisblijven. De GGD geeft verdere instructies aan betrokken persoenen en hun omgeving.

Maatregelen per sector

Contactberoepen

Sinds 1 juli zijn alle contactberoepen weer toegestaan.

Onderwijs en kinderdagverblijven

Op 11 mei zijn de basisscholen en de kinderopvang voorzichtig weer van start gegaan. Kinderen van reguliere basisscholen brengen sindsdien 50% van de tijd op school door en volgen 50% van de tijd thuis onderwijs. Op 8 juni zijn het basisonderwijs en de buitenschoolse opvang weer volledig opengegaan. Kinderen worden dan weer, volgens het contract, opgevangen.

Scholen in het voortgezet onderwijs zijn sinds 2 juni weer open. Sinds 1 juli is de 1,5m afstand tussen leerlingen onderling losgelaten. Dat geldt voor alle leerlingen op het voortgezet onderwijs, ongeacht leeftijd. Leerlingen komen zoveel mogelijk met de fiets of lopend naar school. In het nieuwe schooljaar kunnen middelbare scholen volledig open.

Studenten in het middelbaar beroepsonderwijs en in het hoger onderwijs krijgen voorlopig nog (deels) onderwijs op afstand. Sinds 15 juni is wel weer beperkt gestart met toetsing, tentamens, praktijklessen en begeleiding van kwetsbare studenten op de instelling. Lessen en colleges worden gespreid over de week en dag, zodat studenten gespreid reizen van en naar de school of instelling. De school of instelling informeert studenten over de aangepaste roosters en regels. Het onderwijs wordt zo georganiseerd dat studenten niet of nauwelijks in de spits hoeven te reizen.

Openbaar vervoer

Sinds 1 juli zijn alle zitplaatsen in bus, trein, tram en metro weer beschikbaar. In de bus, tram en metro is ook een beperkt aantal aangewezen staanplaatsen beschikbaar. Wel blijft het belangrijk drukte en de spits te mijden. Het openbaar vervoer is enkel bedoeld voor noodzakelijke reizen. In trams, (water)bussen, metro’s en treinen moeten reizigers vanaf 13 jaar met ingang van 1 juni een niet-medisch mondkapje dragen. Hierop staat een boete van € 95. Op stations, haltes en perrons is het dragen van een mondkapje niet verplicht.

Evenementen en samenkomsten

Het algemene verbod op meld- en vergunningplichtige evenementen is sinds 1 juli opgeheven. Het is aan de lokale autoriteiten om te bepalen of organisatoren hun activiteit voldoende op 1,5 meter in kunnen richten en of er nog aan andere specifieke voorwaarden moet worden voldaan.

Wettelijk verplichte bijeenkomsten zoals vergaderingen van de gemeenteraad en noodzakelijke samenkomsten voor de dagelijkse werkzaamheden van instellingen, bedrijven en andere organisaties zijn wel toegestaan, steeds met maximaal 100 personen.

Ook uitvaarten, huwelijksvoltrekkingen en samenkomsten van religieuze of levensbeschouwelijke aard, zoals kerkdiensten, mogen doorgaan. Sinds 1 juli geldt een maximum van 100 personen. Dit kan alleen als alle hygiënemaatregelen in acht worden genomen, iedereen een vaste zitplaats heeft en men 1,5 meter afstand tot elkaar kan houden.

Sport- en fitnessclubs

Sinds 1 juli zijn alle binnen- en buitensporten weer mogelijk. Waar mogelijk houdt iedereen 1,5 meter afstand. Maar als dat onmogelijk is voor een normaal spelverloop mag tijdens het sporten de 1,5 meter tijdelijk worden losgelaten. Er vindt een gezondheidscheck (triage) plaats voor aanvang van de training of wedstrijd.

Wedstrijden met toeschouwers zijn per 1 juli ook weer toegestaan. Hier gelden dezelfde regels als voor andere activiteiten ‘binnen’ of ‘buiten’. Spreekkoren of zingen en schreeuwen bij wedstrijden zijn niet toegestaan.

Sauna’s en wellness

Onder sauna’s worden mede begrepen andere vormen van wellness zoals een Turks stoombad, hammam, beauty farms, thermale baden, badhuizen, spa’s, etc. Ook voor sauna’s gelden bovenstaande uitgangspunten voor binnen en buiten. Daarnaast gelden voor sauna en wellness de volgende extra aandachtspunten:

  • Reservering en de gezondheidscheck (triage) zijn vereist. Spreek ook de tijdsduur van het bezoek af.
  • Klassieke (Finse) sauna’s: Uit voorzorg wordt, waar mogelijk, de ventilatie verhoogd en luchtrecirculatie zo veel mogelijk vermeden.
  • Voer geen opgietingen uit.

Noodverordeningen

Bovenstaande maatregelen hebben  art. 7 van de Wet publieke gezondheid  als grondslag. Gemeenten zijn belast met de handhaving van de maatregelen. Om zo eenduidig mogelijk te werk te gaan, met oog voor regionale verschillen, is er één landelijk model voor een noodverordening die alle 25 veiligheidsregio’s kunnen toepassen. Dit model moet door iedere veiligheidsregio zelf worden vastgesteld en gepubliceerd. Vervolgens kan hierop gehandhaafd worden. Op 15 juli 2020 heeft het Veiligheidsberaad de nieuwste versie van de landelijke model-noodverordening gepubliceerd. Op basis van deze modelverordening hebben veiligheidsregio’s regionale noodverordeningen vastgesteld. Op grond van deze noodverordeningen hebben burgemeesters de bevoegdheid om gebieden aan te wijzen waar groepsvorming verboden is, bijvoorbeeld parken, stranden of bepaalde wijken. Particulieren die zich niet aan de regels houden, kunnen een bestuurlijke boete krijgen die tot € 390 kan oplopen. Ook supermarkten, andere winkels en het openbaar vervoer zijn verplicht een ‘deurbeleid’ te voeren zodat bezoekers de norm van maximaal drie personen kunnen naleven. Ook hierop vindt handhaving plaats. Boetes voor bedrijven kunnen oplopen tot € 4.000.

Wettelijke grondslag

De bevoegdheid in de noodverordeningen is gebaseerd op art. 176 van de Gemeentewet  en  art. 39 van de Wet veiligheidsregio’s . Handelen in strijd met de voorschriften uit de verordeningen is strafbaar gesteld in art. 443 van het Wetboek van Strafrecht . Dit wordt bestraft met hechtenis van ten hoogste drie maanden of een geldboete van de tweede categorie (€ 4.350, art. 23 lid 4 Wetboek van Strafrecht ). Ook kan een last onder bestuursdwang of dwangsom worden opgelegd ( art. 125 Gemeentewet jo. art. 39 Wet veiligheidsregio’s ).

Tijdelijke wet maatregelen covid-19 (Coronawet)

Op 13 juli 2020 heeft het kabinet het wetsvoorstel waarin de coronamaatregelen worden vastgelegd ingediend bij de Tweede Kamer. Deze tijdelijke wet gaat straks de noodverordeningen vervangen. Noodverordeningen zijn bedoeld voor een acute crisis van beperkte duur, terwijl sommige maatregelen, zoals de anderhalve meter afstand, voorlopig nog nodig blijven. De wet geldt in principe een halfjaar, met de mogelijkheid haar eerder buiten werking te stellen of met telkens drie maanden te verlengen. De behandeling van de wet staat in september 2020 op de agenda van de Tweede Kamer.

Digitale besluitvorming

Hoewel de huidige regels een uitzondering maken voor wettelijk verplichte bijeenkomsten zoals vergaderingen van de gemeenteraad, is een spoedwetsvoorstel aangenomen om digitale besluitvorming mogelijk te maken. De Tweede Kamer heeft dit wetsvoorstel (Kamerstukken II, 2019/20, 35 424, nr. 2) op 1 april aangenomen. Op 7 april ging ook de Eerste Kamer akkoord. Op 9 april is de wet in het Staatsblad gepubliceerd (Stb. 2020, 113). De wet is meteen na deze bekendmaking in werking getreden en geldt in principe tot 1 september 2020. Verlenging (met steeds maximaal twee maanden) is echter mogelijk. Op 25 juni 2020 is de werking van deze wet verlengd tot 1 november 2020.

Digitale besluitvorming was voorheen wettelijk niet mogelijk. Voor gemeenten gold bijvoorbeeld dat voor het openen van een raadsvergadering meer dan de helft van het aantal zitting hebbende leden aanwezig moet zijn ( art. 20 lid 1 Gemeentewet ). De nieuwe wet regelt een tijdelijke uitzondering hierop zolang een openbare fysieke vergadering niet of niet goed mogelijk is. Voorwaarde is dat de openbaarheid van vergaderingen behouden blijft via een openbare videoverbinding. Daarvoor moet het systeem dat een orgaan gebruikt bij alle leden beschikbaar zijn en moeten de leden voor de voorzitter, elkaar en het publiek herkenbaar zijn. In de wet is ook geregeld dat voor benoemingen van wethouders en gedeputeerden gebruik kan worden gemaakt van een vorm van briefstemmen. Dit in verband met de geheimhouding.

Tijdelijke wet COVID-19

Op 24 april 2020 is de “Tijdelijke wet COVID-19 Justitie en Veiligheid” in het Staatsblad gepubliceerd (Stb. 2020, 124) en op dezelfde datum in werking getreden (Stb. 2020, 126). De Eerste Kamer had op 21 april na een kort plenair debat met Minister Dekker van Rechtsbescherming met het wetsvoorstel ingestemd.

De wet past een groot aantal wetten aan om de continuïteit van het wetgevingsproces, de rechtspraak en het openbaar bestuur, tijdens de beperkende maatregelen als gevolg van de uitbraak van COVID-19 te garanderen.

Fysieke zittingen tijdelijk digitaal

De wet bevat, onder andere, regels waardoor fysieke zittingen in gerechtelijke procedures in burgerlijke, bestuursrechtelijke en in strafrechtelijke zaken tijdelijk digitaal kunnen plaatsvinden. Deze tijdelijke wet vervalt op 1 september 2020, maar kan telkens met twee maanden verlengd worden.

Terugwerkende kracht

Voor civiele en bestuursrechtelijke zaken maakt de spoedwet mogelijk - met terugwerkende kracht vanaf 16 maart -  dat de mondelinge behandeling plaatsvindt via een videoverbinding of, als het echt niet anders kan, per telefoon. De rechter bepaalt de wijze van behandeling, waar mogelijk na overleg met betrokkenen.

Overzicht

Een overzicht van alle tijdelijke regelingen met betrekking tot de rechtspraak is hier te vinden. Deze regelingen vullen de reguliere procesreglementen aan.

Bronnen: Rijksoverheid; Gemeente.nu, 25 maart 2020; Veiligheidsberaad, 26 maart 2020; Ministerie van BZK, 27 maart 2020; VNG, 27 maart 2020; Tweede Kamer, 1 april 2020, Kamerstukken II, 2019/20, 35 424, nr. 3, Eerste Kamer, 7 april 2020, Ministerie van BZK, 7 april 2020, persconferentie, 21 april 2020, Rijksoverheid, 21 april 2020, Ministerie van OCW, 21 april 2020, Gemeente.nu, 22 april 2020, Eerste Kamer, 21 april 2020, Ministerie J&V, 21 april 2020, Rechtspraak.nl, 24 april 2020 en Ministerie van J&V, 24 april 2020

Corona - Wat iedere ondernemer moet weten! (Taxence)

Het dossier ‘Corona - wat iedere ondernemer moet weten!’ helpt ondernemers om overzicht te behouden over alle bijzondere maatregelen die nu van kracht zijn. Bovendien wordt er helder beschreven wat een ondernemer kan doen op financieel en juridisch gebied en wat er arbeidsrechtelijk speelt, inclusief het thuiswerken.In deze update van het dossier (bijgewerkt tot 15 april 2020) zijn alle extra kredietmogelijkheden, alle aanpassingen en uitwerkingen van de loonkostensubsidie (NOW) en alle maatregelen voor zelfstandigen opgenomen. Ook zijn er twee heldere overzichten toegevoegd van alle regelingen, wat geldt er voor wie?Het dossier is geschreven in de taal van de ondernemer. Dit is onze kleine bijdrage om u te helpen deze coronacrisis door te komen. 

Melding van betalingsonmacht bij belastingen en premies

Ter voorkoming van bestuurdersaansprakelijkheid is het noodzakelijk om betalingsonmacht van rechtspersonen zoals bv’s en nv’s tijdig te melden. Er is een formulier om betalingsonmacht te melden bij de Belastingdienst (voor belastingen en premies) en een formulier om betalingsonmacht te melden bij het bedrijfspensioenfonds. In het formulier moet worden aangegeven voor welk tijdvak niet betaald kan worden. De melding geldt automatisch ook voor dezelfde verschuldigde bedragen in de tijdvakken daarna.

Verzamelspoedwet COVID-19 verlengd tot 1 oktober 2020 (7 september 2020)

Kamerbrief Minister Ollongren over verkiezingen met inachtneming van COVID-19 (3 september 2020)

Persconferentie 1 september: belangrijkere rol voor veiligheidsregio’s en uitbreiding coronadashboard met cijfers gemeenten (2 september 2020)

Voorzieningenrechter: Veiligheidsregio mocht horecaondernemer last onder dwangsom wegens overtreden coronaregels opleggen (31 augustus 2020)

Voorzieningenrechter laat mondkapjesplicht Amsterdam in stand (28 augustus 2020)

AP: Privacy corona-app gebruikers nog onvoldoende gewaarborgd (20 augustus 2020)

Persconferentie 18 augustus: geen juridische wijzigingen wel aanscherping adviezen (19 augustus 2020)

CPB wil minder loonsteun en meer aandacht voor omscholing (14 augustus 2020)

Pilot korte wapenstok boa’s (28 juli 2020)

Rechter in kort geding: Staat hoeft beperkende maatregelen in verband met COVID-19 niet in te trekken (27 juli 2020)

Belastingdienst helpt niet mee met Coronamelder (20 juli 2020)

Coronawet ingediend bij Tweede Kamer (14 juli 2020)

Rechter: geen recht op thuiswerken vanwege coronacrisis (18 juni 2020)

Tijdelijk geen btw op mondkapjes (13 mei 2020)

Nederlandse ondernemers in buitenland hard geraakt door extra handelsbarrières (13 mei 2020)

Spoedwet verlenging tijdelijke huurovereenkomst woonruimte van kracht (28 april 2020)

Uitstel van belastingaangifte voor groep met DigiD-machtigingscode (24 april 2020)

Jaarlijkse ava wordt digitaal mogelijk (9 april 2020)

Notarissen willen een skype-testament (23 maart 2020)

Alle rechtbanken vanaf dinsdag gesloten; urgente zaken gaan door (16 maart 2020)