Handhaving na de versoepelingen: handreiking voor gemeenten met inzichten uit gedragspsychologie en crowdmanagement

30 april 2021

Hoe gaan gemeenten om met de verwachte drukte en het gedrag van mensen na de lockdown? Een handreiking bundelt tips op basis van inzichten uit de gedragspsychologie en crowdmanagement. 

Het moment van versoepelen is aangebroken. Maar hoe gaan mensen zich na de lockdown gedragen in de openbare ruimte? Zijn de maatregelen om 1,5 meter afstand te houden en drukte te vermijden nog afdoende of zijn deze wellicht aan vernieuwing toe? En, wat kun je als gemeente doen ter stimulering van gewenst gedrag en het ontmoedigen van ongewenst gedrag, zoals bijeenkomen in grote groepen en het negeren van de afstandsnorm? Op Koningsdag golden de versoepelingen nog niet. Maar eens te meer bleek hoe lastig de handhaving kan zijn.

Handreiking

Om gemeenten met de coronaversoepelingen te helpen, ontwikkelde het overheidsinitiatief Maak Samen Ruimte de handreiking Hoe bereid je je als gemeente voor op drukte en gedrag in de (binnen)stad na de lockdown? De Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG), vereniging Stadswerk en kennisplatform CROW werkten hiervoor samen, ondersteund door ministeries, een aantal gemeenten en andere overheden. 

Gedrag na lockdown

De makers noemen mogelijke risico’s voor de naleving om alvast rekening mee te houden in beleid en bij interventies. Zo valt te verwachten dat mensen overgaan tot ‘ontlading’ na de lockdown. ‘Deze ontlading kan ervoor zorgen dat onze behoeftes de overhand nemen en het houden aan de maatregelen daarmee ondermijnen.’

Ook kun je de klok erop gelijkzetten dat het dringen wordt om de spaarzame plekken op terrassen. ‘We willen niet misgrijpen of onze kans op een leuke zaterdagmiddag verliezen. In het begin kan deze ervaren schaarste mogelijk een run op beschikbare terrassen veroorzaken, ook op tijdstippen waarop het voor de lockdown niet druk was.’

Do’s en don’ts

De handreiking bevat een lijst met do’s en don’ts vanuit gedragsperspectief met handvatten voor de handhaving. Zo is een degelijke gedragsanalyse een goed begin. Voor het reguleren van drukte op terrassen en in winkelstraten is het slim concreet doelgedrag te bepalen (welk gedrag wil je precies zien van de doelgroep?) en een gedragscheck te maken (bedenk of het probleem ontstaat doordat mensen niet weten, niet willen of niet kunnen). Een bredere stelregel om te hanteren is de GASTvrij-aanpak: Gemakkelijk, Aantrekkelijk, Sociaal en Tijds- of locatiegebonden.

Praktijkvoorbeelden

Daarnaast bevat de handreiking concrete tips en voorbeelden voor gemeenten en ondernemers vanuit het perspectief van crowdmanagement. De gemeente Apeldoorn biedt ondernemers bijvoorbeeld de kans extra pop-up terrassen te exploiteren aan de randen van het centrum, zodat de druk op het centrum wordt verlicht. Den Haag offert tijdelijk parkeerplaatsen op voor terrassen.

Op de site Maak Samen Ruimte is meer handige informatie voor gemeenten te vinden, zoals het MaatregelenVizier en berichten over actuele ontwikkelingen, bijvoorbeeld de rol van de gemeente bij bezoekersmanagement in natuurgebieden. Tevens is er plek voor inspiratie

Bron: Gemeente.nu, 28 april 2021