Kamerbrief Minister Ollongren over verkiezingen met inachtneming van COVID-19

03 september 2020

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken heeft bij brief van 1 september de Eerste en Tweede Kamer geïnformeerd over manier waarop de komende verkiezingen georganiseerd zullen worden met inachtneming van maatregelen die nodig zijn in verband met COVID-19.  

Basisregels

In overleg met de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Nederlandse Vereniging voor Burgerzaken (NVVB) is in de afgelopen weken in kaart gebracht hoe de verkiezingen kunnen worden georganiseerd met inachtneming van de coronamaatregelen, met als doel te bepalen welke voorzieningen er nodig zijn om het stemmen in de stemlokalen op een veilige manier te laten plaatsvinden. Ook heeft overleg plaatsgevonden met het RIVM en de Kiesraad.

Op basis van de huidige situatie adviseert het RIVM dat de basisregels die nu in Nederland voor iedereen gelden ook leidend moeten zijn tijdens de komende verkiezingen. Dat betekent dat het stemlokaal zo ingericht moet worden dat kiezers en stembureauleden 1,5 meter afstand kunnen houden. Daarnaast adviseert het RIVM beschermingsmiddelen, zoals ‘kuchschermen’ voor stembureauleden en middelen om stemhokjes, potloden etc. gedurende de dag te reinigen. Ook komt er een apart stembureaulid in elk stemlokaal dat kijkt of het niet te druk wordt en, als dat nodig is, vraagt om de regels op te volgen. Aanvullend op de bestaande voorlichtingscampagnes worden kiezers in aanloop naar en op de dag van de Tweede Kamerverkiezingen gewezen op de coronamaatregelen in de stemlokalen.

Gemeenten

Vanwege de coronamaatregelen zullen niet alle gebruikelijke stemlokalen gebruikt kunnen worden zijn. De gemeenten zullen daarom de komende tijd op zoek gaan naar voldoende stemlocaties. Om de verkiezingen goed en veilig te kunnen organiseren, krijgen gemeenten een financiële compensatie van € 30 miljoen. Om gemeenten te ondersteunen bij het vinden van stembureauleden en tellers komt er binnenkort een landelijke wervingscampagne.

Tijdelijke spoedwet

Voor enkele maatregelen is een wettelijke basis nodig. Daarom bereidt Ollongren een tijdelijke spoedwet voor. Het streven is dat die in werking treedt voor de herindelingsverkiezingen. In de spoedwet worden straks onder meer de regels voor het instellen van mobiele en bijzondere stembureaus aangepast, om meer maatwerk voor gemeenten mogelijk te maken. Ook kan een kiezer straks maximaal 3 volmachtsstemmen (is nu maximaal 2) uitbrengen. Daarnaast wordt het mogelijk gemaakt om een schriftelijke volmacht digitaal aan te vragen en verstrekken. Dit is van belang voor kiezers die vanwege het coronavirus in quarantaine zitten.

Waar nodig zullen ook in lagere regelgeving tijdelijke regels worden opgenomen ter nadere uitwerking van de geschetste maatregelen, zoals regels voor het vervoer van de stembus naar de locatie waar de stemmen geteld gaan worden, nadere regels over de waarneming in mobiele en bijzondere stembureaus met beperkte toegang, en enkele nieuwe modellen, waaronder een nieuw model voor het schriftelijk volmachtbewijs.

Ollongren geeft in de Kamerbrief aan dat gemeenten parallel aan het verzenden van deze brief over de getroffen maatregelen geïnformeerd zullen worden. Daarbij zal de komende maanden intensief over de implementatie van de maatregelen worden overlegd.

Komende verkiezingen

Voor 21 oktober aanstaande staat de verkiezing voor de eilandsraad van Sint Eustatius op de agenda. De herindelingsverkiezingen in het kader van de samenvoeging van de gemeenten Appingedam, Delfzijl en Loppersum en de splitsing van de gemeente Haaren zijn op 18 november. Begin volgend jaar, 17 maart 2021, vindt de verkiezing plaats van leden van de Tweede Kamer.

Begin november zal Ollongren de Kamers informeren over de vraag of een vorm van briefstemmen voor de Tweede Kamerverkiezing nodig is.

Bronnen: Ministerie van BZK, 1 september 2020; Kamerstukken II, 2019/20, 35 165, nr. 25 en Kamerstukken I, 2019/20, 35 165, nr. C

Zie ook onderstaande berichten in OpMaat Bestuursrecht:

Gevolgen coronamaatregelen op komende verkiezingen , 27 mei 2020

Aanvullend compensatiepakket coronacrisis medeoverheden, 1 september 2020