Verplichtingen vanuit de overheid

drs. Gied J.J.M. Jaspars

Dit thema wordt op dit moment verbeterd.

Het kabinet heeft meerdere maatregelen ter bestrijding van het coronavirus genomen. Deze werden en worden in de loop van de tijd aangevuld en waar nodig aangescherpt of afgebouwd. Deze notitie geeft een overzicht van de stand van zaken.

check Bijgewerkt tot 19 juli 2022

spiralbound Practice note

Persconferenties

Om de verspreiding van het coronavirus te beperken, heeft de overheid diverse maatregelen genomen. Ieder mens, en ook iedere ondernemer, moet zich hieraan te houden. De eerste aangescherpte maatregelen in de strijd tegen het coronavirus werden op 12 maart aangekondigd. Daarna volgden diverse aanvullingen en verscherpingen. Op 21 april kwam er voor het eerst een lichte versoepeling.

Op 6 mei 2020 presenteerde Rutte namens het kabinet een opzet voor de verdere versoepeling van de coronamaatregelen. Dit betreft een ‘routekaart’ of een ‘spoorboekje’ voor de periode tot 1 september, waarbij steeds meer versoepelingen werden doorgevoerd. Voor iedere stap geldt dat deze wordt doorgezet voor zover de situatie rondom het coronavirus dit toelaat.

Op 1 september 2020 was de situatie nog stabiel, maar spannend. Dit was volgens het kabinet reden om de coronaregels niet verder te versoepelen. Op 18 september werden aanvullende maatregelen aangekondigd in veiligheidsregio’s in de risicocategorie ‘zorgelijk’. Door de toenemende verspreiding van het virus werden op 29 september nieuwe, landelijke, maatregelen van kracht.

Op 13 oktober 2020 werd een routekaart gepresenteerd met 4 risiconiveaus. Deze geeft per risiconiveau aan welke maatregelen (ten minste) gelden in een regio. Regionaal kunnen aanvullend strengere maatregelen worden genomen als de situatie daarvoor aanleiding geeft. Met ingang van 14 oktober gelden voor heel Nederland de maatregelen in de vierde categorie: “zeer ernstig”. Dit betekent feitelijk een “gedeeltelijke lockdown”. Om de daling te bespoedigen golden van woensdag 4 november 22.00 uur tot en met woensdag 18 november aanvullende maatregelen.

Begin december 2020 blijkt dat het coronavirus opnieuw razendsnel om zich heen grijpt, met als gevolg een snelle toename in het aantal besmettingen. Daarom geldt in Nederland vanaf dinsdag 15 december tot ten minste 9 februari de strengste lockdown tot nu toe. Op 19 januari is deze lockdown verder aangescherpt en vanaf 23 januari 2021 geldt in heel Nederland van 21:00 uur tot 4:30 uur een avondklok.

Tijdens de persconferentie van 2 februari werd de lockdown tot minstens 2 maart verlengd om op de persconferenties van 23 februari, 8 maart en 23 maart verder verlengd te worden tot respectievelijk 15 maart, 30 maart en 20 april. Wel gingen de basisscholen en de kinderopvang vanaf 8 februari weer open, mogen niet-essentiële winkels sinds 10 februari beperkt open voor afhalen en sinds 16 maart voor winkelen op afspraak en gaat sinds 31 maart de avondklok een uur later in, om 22:00 uur. Op 28 april 2021 om 4.30 uur verviel de avondklok in Nederland.

Op 13 april 2021 is het ‘Openingsplan’ gepresenteerd. Het openingsplan opent stap voor stap de samenleving. Bij elke stap verdwijnen er coronamaatregelen. De 1e stap in het openingsplan werd op 28 april 2021 gezet. Op 19 april ging de buitenschoolse opvang (bso) weer voor alle kinderen open en vanaf 26 april konden studenten in het hoger onderwijs (WO en HBO) weer 1 dag per week les op locatie volgen.

Op 11 mei 2021 is aangekondigd dat de tweede stap in het openingsplan op 19 mei wordt gezet. Op vrijdag 28 mei is aangekondigd dat de volgende stap (stap 3) van het openingsplan reeds op zaterdag 5 juni gezet kan worden, in plaats van 9 juni. Op 26 juni is stap 4 gezet.

Nadat op 26 juni bijna alle deuren zijn geopend, is het aantal besmettingen in Nederland sneller gestegen dan voorzien. De meeste mensen raakten besmet op plekken waar grote groepen feesten en uitgaan. Vanaf zaterdag 10 juli werden een aantal versoepelingen teruggedraaid.

Op 19 juli 2021 werden de basisregels uitgebreid met het advies om voor voldoende frisse lucht te zorgen. Ook het thuiswerken is op die datum weer regel geworden, tenzij het echt niet anders kan.

Op dinsdag 14 september 2021 was er weer een persconferentie. Hierin werd aangekondigd dat er weer meer mag vanaf zaterdag 25 september. 1,5 meter afstand houden hoeft niet meer, maar het is nog wel verstandig. Het coronatoegangsbewijs werd ingevoerd. Werken op kantoor mag weer als dat nodig is.

Op dinsdag 2 november 2021 was er weer een persconferentie. Door de toename van het aantal besmettingen en ziekenhuisopnames werden een aantal regels aangescherpt. Opgeroepen werd minimaal de helft van de werktijd thuis te werken. Ook is het dragen van mondkapjes op bepaalde plaatsen weer ingevoerd en is het toegangsbewijs op meer plekken verplicht.

Op 12 november nam het kabinet weer strengere maatregelen om de sterke stijging van het aantal coronabesmettingen terug te dringen en verdere overbelasting van de zorg te voorkomen. Deze zijn erop gericht om het aantal contactmomenten per dag te verminderen. Daarbij gaat het dagelijks leven overdag (school, werk, sport et cetera) zoveel mogelijk door, terwijl in de avond het aantal contactmomenten meer wordt beperkt. Deze maatregelen gelden in ieder geval tot zaterdag 4 december.

Op vrijdag 26 november, een week eerder dan gepland, was er weer een persconferentie. Omdat het aantal coronabesmettingen nog nooit zo hoog is geweest als in de laatste weken, werden de regels aangescherpt. Bijna alles sluit om 5 uur 's middags. Iedereen van 18 jaar of ouder moet 1,5 meter afstand houden en op scholen komen looproutes. Mondkapjes zijn verplicht op alle publieke locaties.

Op 14 december werden deze maatregelen verlengd tot in ieder geval 14 januari. Ook moeten het basisonderwijs, de scholen voor het speciaal (basis)onderwijs en de BSO de week voor de kerstvakantie dicht.

Op 18 december werd duidelijk dat Omikron zich ook in Nederland zeer snel verspreidt. Daarom heeft het kabinet besloten dat Nederland vanaf zondag 19 december tot en met in ieder geval vrijdag 14 januari 2022 in lockdown gaat. Sinds 15 januari kunnen winkels, sportclubs, muziekscholen en contactberoepen zoals kappers weer open. De sluiting van andere locaties wordt voortgezet. Het advies is vanaf nu om een wegwerpmondkapje te dragen. Stoffen en zelfgemaakte mondkapjes worden afgeraden.

Op 25 januari 2022 was er weer een persconferentie. De meeste locaties gaan woensdag 26 januari weer open onder voorwaarden. Naast winkels, het onderwijs, sportclubs, beoefening van kunst en cultuur en contactberoepen zoals kappers, openen ook de horeca, bioscopen, theaters, musea, concertzalen, dierentuinen en pretparken hun deuren. Daarnaast mogen sportwedstrijden buiten eigen clubverband weer en is publiek bij alle sportwedstrijden welkom. Er geldt ook een versoepeling van het quarantaineadvies voor kinderen tot 18 jaar.

Op dinsdag 15 februari 2022 was er weer een persconferentie. Nederland gaat weer open. Dit gebeurt in 3 stappen.

Sinds 25 februari is Nederland weer open. Er zijn nog maar enkele coronamaatregelen. Omdat het virus er nog steeds is, gelden er wel nog een aantal adviezen om de verspreiding van het coronavirus te beperken.

Op dinsdag 15 maart 2022 was er een persmoment. Er werden verdere versoepelingen aangekondigd. De coronaregels worden adviezen. Het mondkapje in vliegtuig en op het vliegveld na de security blijft wel verplicht.

Regels vanaf woensdag 23 maart 2022

Mondkapjesplicht in vliegtuig en op vliegveld

Het is verplicht een mondkapje te dragen in het vliegtuig en op het vliegveld na de security.

Reizen naar het buitenland

Er geldt er een reisadvies per land. De reisadviezen van het ministerie van Buitenlandse Zaken staan op de site Nederlandwereldwijd.nl.

Nederland inreizen

Voor mensen die naar Nederland reizen van binnen de EU/Schengen vervalt vanaf 23 maart de verplichting om een test-, herstel- of vaccinatiebewijs te hebben. Ook voor EU-burgers die vanuit landen buiten de EU/Schengen naar Nederland reizen, zijn er geen inreismaatregelen meer. Voor iedereen die naar Nederland reist, is het advies om een zelftest te doen direct na aankomst en op dag 5.

Voor niet-EU-burgers geldt nog steeds een EU-inreisverbod. Er zijn uitzonderingen, bijvoorbeeld voor reizen uit veilige landen, mensen die gevaccineerd of hersteld zijn. En voor bepaalde reisdoelen.

Adviezen die voor iedereen gelden

  • handen wassen
  • hoesten en niezen in elleboog
  • thuisblijven bij klachten en testen
  • isolatie bij corona
  • voldoende frisse lucht
  • haal een vaccin, booster- of herhaalprik

Hygiëneregels

  • Was de handen vaak, zeker bij thuiskomst of bezoek:
    • Maak de handen goed nat

    • Neem wat vloeibare zeep uit een pompje
    • Wrijf de handen lang genoeg (20 seconden) over elkaar, zorg dat de boven- en onderkant goed bedekt zijn met zeep
    • Wrijf hierbij goed alle vingertoppen in en wrijf ook tussen de vingers
    • Neem ook de polsen mee
    • Spoel de zeep zorgvuldig af met stromend water
    • Droog de handen goed af, vergeet hierbij niet de huid tussen de vingers
  • Raak het gezicht zo min mogelijk aan
  • Hoest en nies in de binnenkant van de elleboog
  • Gebruik papieren zakdoekjes
  • Schud geen handen, geef liever een hoofdknik, boks of elleboog
  • Daar waar het druk is, kan het dragen van een mondkapje voor bescherming zorgen.

Thuisblijven en testen bij klachten

Bij klachten die horen bij corona:

  • Blijf thuis en doe een zelftest of maak een afspraak om u te laten testen bij de GGD.
  • Ook bij een milde verkoudheid, zoals een loopneus, keelpijn of hoesten.
  • Blijf thuis tot de testuitslag bekend is.
  • Bij een positieve testuitslag van de GGD: blijf thuis en vermijd contact met anderen, ook als zij gevaccineerd zijn. Ga in isolatie.
  • Bij een positieve zelftestuitslag: doe zo snel mogelijk een test bij de GGD.
  • Huisgenoten hoeven niet in quarantaine als zij minimaal 1 week een boosterprik hebben, als zij korter dan 8 weken geleden corona hebben gehad of als uit overleg met hun werkgever blijkt dat zij onmisbaar zijn en voldoen aan de voorwaarden van werknemers in essentiële bedrijfsprocessen. Dit geldt alleen voor zover zij geen klachten hebben.
  • Bij twijfel: doe de quarantainecheck op quarantainecheck.rijksoverheid.nl.

Isolatie bij corona

Personen die positief getest zijn op corona wordt dringend geadviseerd thuis in isolatie te gaan. Ook als zij beschermd zijn tegen corona en toch besmet zijn. In isolatie gaan betekent thuis op een eigen kamer blijven en daar ook slapen. Huisgenoten mogen niet op deze kamer komen. Er mag geen contact zijn met huisgenoten. Tijdens de thuisisolatie gelden de volgende regels:

  • Voorkom dat huisgenoten en huisdieren besmet raken met het coronavirus
  • Zorg voor goede persoonlijke hygiëne
  • Zorg voor goede hygiëne in huis
  • Zorg voor goede hygiëne van spullen die vies zijn

Bekijk de regels voor isolatie in Quarantainecheck op de site van de Rijksoverheid.

Frisse lucht

Frisse lucht is belangrijk. Frisse lucht helpt om de overdracht van het virus te beperken. Zorg dat thuis, in winkels, in horeca, op school en op het werk regelmatig wordt gelucht.

  • Zorg dat er thuis altijd een raampje of ventilatierooster open staat.
  • Zorg dat een huis meerdere keren per dag goed kan doorluchten door ramen en deuren wijd open te zetten.
  • In winkels, horeca, op scholen, op het werk en in andere ruimtes waar mensen samenkomen geldt: zet ramen open. Of zorg dat luchtverversingsinstallaties zo zijn ingesteld dat er regelmatig verse lucht een gebouw in wordt gebracht.

Vervallen maatregelen

Thuiswerkadvies

Het thuiswerkadvies is per 15 maart 2022 vervallen. Hybride werken (combinatie thuis en kantoor) wordt wel gestimuleerd. Voor werknemers met klachten blijft gelden: blijf thuis en doe een test. Bij een positieve test: ga in isolatie en werk thuis als het kan.

Testen voor Toegang (1G) voor bezoekers van grote evenementen

Sinds 23 maart 2022 geldt er geen Testen voor Toegang meer. Publiek kan op alle locaties zonder Testen voor Toegang naar binnen.

Coronatoegangsbewijs

Sinds 25 februari 2022 wordt het coronatoegangsbewijs niet meer gebruikt in Nederland voor toegang tot bijvoorbeeld horeca. Geadviseerd wordt om de CoronaCheck-app op uw telefoon te laten staan. Voor meerdere landen is de QR-code nog wel noodzakelijk om in te reizen of voor bijvoorbeeld bezoek aan horeca, bioscoop of theater.

Mondkapjes

Sinds 23 maart 2022 zijn mondkapjes alleen nog verplicht in het vliegtuig en op het vliegveld na de security.

Tijdelijke wet COVID-19

Sinds 1 december 2020 is de tijdelijke coronawet van kracht. De wet vervangt de noodverordeningen, waarin de maatregelen sinds maart 2020 werden opgenomen. Noodverordeningen zijn namelijk voor kortdurende (crisis)situaties. Maar de coronacrisis duurt langer. Daarom heeft het kabinet de noodverordeningen vervangen door de Tijdelijke wet maatregelen COVID-19 .

Tijdelijke wet maatregelen COVID-19

De Tijdelijke wet maatregelen covid-19 geldt sinds 1 december 2020 en heeft een looptijd van 3 maanden. Indien nodig kan de coronawet steeds 3 maanden worden verlengd. Ook is het mogelijk de wet tussentijds in te trekken, zodra deze niet meer nodig is. De Tweede Kamer is betrokken bij deze besluiten.

Regelingen die op 1 december 2020 zijn ingegaan

Op 1 december 2020 zijn 5 regelingen ingegaan. Namelijk 3 regelingen voor Bonaire, Sint Eustatius en Saba. En 2 regelingen voor het Europese deel van Nederland:

Eerste tranche wijziging Wet publieke gezondheid naar Raad van State

‘Langetermijnstrategie corona nú bespreken’

Meer meldingen van discriminatie vanwege coronamaatregelen

Eerste Kamer stemt tegen verlenging van coronawet

Advies Afdeling advisering over zesde verlenging Tijdelijke wet maatregelen covid-19

Beslissing overplaatsing AZC Sneek was een noodbevel, geen noodverordening

Maatschappelijke effecten coronacrisis bleven lang onderbelicht

Ministeries doen gemiddeld drie keer langer dan toegestaan over Wob-verzoek

‘Van noodwet tot crisisrecht’, spontaan advies Afdeling advisering

Corona lockdown is geen excuus voor termijnoverschrijding

Vervroegd stemmen bij gemeenteraadsverkiezingen van maart 2022

Ook dit jaar vuurwerkverbod tijdens jaarwisseling

Online zittingen voortaan ook via Microsoft Teams mogelijk

Advies Afdeling advisering over vierde verlenging Tijdelijke wet maatregelen covid-19

Advies Afdeling advisering over wets­voor­stel Tijdelijke wet differentiatie coronatoegangsbewijzen (2G)

College voor de Rechten van de Mens: noodzaak 2G-beleid en uitbreiding coronatoegangsbewijs onvoldoende aangetoond

Kabinet wil Tijdelijke wet verkiezingen covid-19 verlengen

NK Schaken: gemeente mocht en moest coronatoegangsbewijs verplicht stellen

Minister moet snel besluit nemen over openbaarmaking coronadocumenten

Rechter geeft Bredase advocaat geen gelijk: ‘Coronapas is legitiem’

Herindelingsverkiezingen november: afschaling coronamaatregelen

Advies Afdeling advisering over loslaten anderhalve meter

Gemeenten krijgen vrijheid bij handhaving coronatoegangsbewijs

Hof wijst in kort geding eisen Viruswaarheid over coronamaatregelen af

Advies Afdeling advisering over derde verlenging Tijdelijke wet maatregelen covid-19

Eindhovense restaurants mogen voorlopig openblijven

Termijnoverschrijding verschoonbaar vanwege uitbraak coronapandemie

Kabinet presenteert brede aanpak voor jongeren na corona

‘Testen voor toegang’ verloopt nog niet vlekkeloos

Tien tips voor een succesvolle lokale herstelaanpak

Eerste Kamer neemt wijzigingsvoorstel ‘Tijdelijke regels voor inzet coronatoegangsbewijzen’ aan

Eerste Kamer neemt Tijdelijke wet coronatoegangsbewijzen en Quarantaineplicht voor inreizigers uit hoogrisicogebieden aan

Tweede Kamer neemt wetsvoorstel quarantaineplicht reizigers uit hoogrisicogebieden aan

Handhaving na de versoepelingen: handreiking voor gemeenten met inzichten uit gedragspsychologie en crowdmanagement

Wetsvoorstel sluitingsbevoegdheid voor burgemeesters bij corona-uitbraak

‘Gele boekje inzetten voor registratie coronavaccinatie’

Avondklok vanaf 23 januari van kracht

Coronawet ingediend bij Tweede Kamer

Tijdelijk geen btw op mondkapjes

Jaarlijkse ava wordt digitaal mogelijk